مازندران و تاريخ

به چشم رستم و از زبان فردوسی
كد مطلب: 65 -   تعداد بازديد: 1233 -  يكشنبه 1 ارديبهشت 1392
درویش علی کولاییان
ماه می تابد، رود است آرام ....
کار شب پا ، نه هنوز است تمام ،
می دَمَد گاه  به شاخ ،
گاه می کوبد بر طبل به چوب ....
سایه ای ، این است گُراز ...( نیما یوشیج)    

مزرعه در  مازندران، به ویژه شالیزارهمیشه با تهدید جانوران جنگل روبرو بود . خوک و گراز و دیگر حیوانات وحشی چون« تَشِی» که همان جوجه تیغی است در تابستان و در فصل کشت و کار،خسارت به بارآورده ، آفت هایی مهم به شمار می آمدند .این جانوران جنگل، دیر وقت شب فعال شده به مزرعه و آیش ها نزدیک می شدند . چاره ،کار شب پا بود .حضور شب پا در مزرعه و در ساعات نیمه شب تنها راه حل مساله بود .او با استفاده از چراغ و افروختن آتش وایجاد سرو صدا ، جانوران را که از گوشه و کنارجنگل به بیرون می زدند از مزرعه دور نگه می داشت . 

.

ادامه مطلب

پاسخی به نقد یک کتاب
كد مطلب: 54 -   تعداد بازديد: 1681 -  يكشنبه 18 فروردين 1392
درويش علي کولاييان
مقدمه : در شماره پیشین گیله وا، شماره 123 ، نقدی با عنوان « مردم باستان و بومی گیلان و مازندران عقب مانده و فقیر نبوده اند »  بر کتاب « نگاهی نو به تاریخ مازندران باستان » اثر اینجانب درج شده است . نقد متضمن پرسش هایی متعدد است . نوشته حاضر، نقل جدا جدای همه آن پرسش ها است و در عین حال پاسخ جداگانه به هر کدام  نیز هست . امیدوارم که به رفع ابهام کمک کند .

ادامه مطلب

کدامین هند،کدام هندوستان ؟
كد مطلب: 52 -   تعداد بازديد: 1937 -  پنجشنبه 3 اسفند 1391
درويش علي کولاييان
مقدمه : از زبان شاعران و کاتبان و تاریخنگاران ایرانی از هند و هندوستان و همچنین ترکستان فراوان یاد می شود . در باره ترکستان پذیرفتنی است که این واژه نام کشوری خاص نبوده بلکه به منطقه ای وسیع از مرکز و شمال آسیا اطلاق می شده است . بخش ها و یا قسمت هایی متفاوت از همین منطقه است که توسط کاتبان و مورخان، ترکستان قلمداد شده است . اما در مورد هند و  هندوستان ظاهراً وضع بدین گونه نبود و نیست و نام هند یا هندوستان برایمان همیشه اشاره به کشوری خاص بوده است . نکته این جا است که این تعبیر، در مواقعی کاملاً نادرست است و سبب برداشت های نا صحیح از بعضی گزارشات مهم تاریخی ، خاصه در مورد مازندران شده است . مقاله حاضر اشاره به همین مطلب است .

ادامه مطلب
تاریخ تمدن در جنگل های شمال ایران
پدیداری کهن شهر« مازندران»
كد مطلب: 51 -   تعداد بازديد: 1874 -  سه شنبه 10 بهمن 1391
درویش علی کولاییان

جنگل ها گهواره نوع بشر قلمداد می شوند اما، آغاز تمدن انسان، در مناطق جنگلی اتفاق نیفتاد و تمدن ها در مناطقی خارج از جنگل سر بر آوردند . تمدن در قدم اول به کشاورزی وابسته بود ونیازمند زمینی بود که شخم شود و درخت سایه بر آن نیفکند . مزاحمت درختان و  ریشه دواندن شان در خاک ، مانع کشت و کار می شد . بدون ابزار آهنی هم،آباد کردن جنگل یعنی قطع درخت و کندن ریشه ها، غیر ممکن و  لذا ابزار ساخته از آهن، لازمه کار بوده است. با فراهم آمدن آهن و وفور ایزار ساخته از آن، انسان توانست از عهده آباد کردن جنگل و مبارزه ای پیروزمندانه با درخت برآید . این فرصت تاریخی از چه زمان در دسترس بشر قرار گرفت؟

ادامه مطلب

نقدی بر« مازندران و دیوان »
كد مطلب: 50 -   تعداد بازديد: 2202 -  جمعه 26 آبان 1391
درويش علي کولاييان
  اخیراً کتابچه ای به چاپ رسید که نوبسنده اش استاد میرجلال الدین کزازی است .کتابچه به همت دوستان مازندرانی و در مجموعه ای تحت سرپرستی دکتر زین العابدین درگاهی منتشر شده است . نام آن « مازندران و دیوان »  است1 .
 
استاد کزازی استاد برجسته دانشگاه است. او در صفحه آغازین کتاب در معنای دیو در فرهنگ ایرانی سخن میگوید و می نویسد که دیو در روزگاری نام خدا بوده است و در روزگاری دیگر نام شیطان . او می گوید : « داستان دیو در تاریخ و فرهنگ ایران ،داستانی است شگفت ... دیو در روزگاری در معنی خدای به کار می رفته است و روزگاری دیگر ، در کاربردی به یکبارگی وارونه ، در معنای اهریمن .  ...»(ص11)


ادامه مطلب

حکایت واژه « درویش »
كد مطلب: 49 -   تعداد بازديد: 9227 -  يكشنبه 2 مهر 1391
درويش علي کولاييان
 

لغت نامه ها برای واژه درویش معنی های متفاوتی قائل می شوند . یادداشتی از مرحوم دهخدا ، درویش را اینگونه معنی می کند : سائل ، یعنی گدایی که با آوازی خوش ،  که  گاه پرسه زدن  ، شعر خوانـَد . فقیران که گدایی کنند و در آن گاه به آواز خوش شعر خوانند و تبرزین بر دوش و پوست حیوانی چون گوسفند و شیر و امثال آن بر پشت و موی سر دراز و آویخته و موی ریش و سبلت نا پیراسته و ژولیده دارند ( لغت نامه دهخدا )  . همین لغت نامه در جایی دیگر و از قول لغت نامه های برهان و آنندراج اصطلاح « درویش سلطان دل » را اینگونه معنی می کند : اشاره به سرور کائنات است که پیغمبر ما صلوات الله علیه و آله و سلم باشد . جایی دیگر  به روایت فرهنگ دهخدا،  این بیت مولانا  کنایه از پیغمبر آخرالزمان است :

                                          جمله قران هست در قطع سبب      عز درویش و هلاک بولهب             



ادامه مطلب
کتاب تازه
نگاهی نو به تاریخ مازندران باستان
كد مطلب: 46 -   تعداد بازديد: 1674 -  سه شنبه 14 شهريور 1391
دروبش علی کولاییان
نگاهی نو به تاریخ مازندران باستان

 
ادامه مطلب
اصل نام ها از زبان کدام مردم بوده است ؟
دماوند کوه ، خطیر کوه ، سورت
كد مطلب: 45 -   تعداد بازديد: 2516 -  يكشنبه 1 مرداد 1391
درويش علي کولاييان



 ریشه یابی نام سه اثر طبیعی در مازندران موضوع این نوشتار است . دو اثر،  یعنی دماوند کوه و سورت بسیار با اهمیت بوده به عنوان دو اثر طبیعی در سطح ملی به ثبت رسیده اند . اثر دیگر یعنی خطیر کوه در ردیف این آثار نیست ولی به دلیل غاری با اهمیت که در آن جا است جلب توجه می کند . ریشه نام دماوند کوه و خطیر کوه  ،در نوشته های پیشین به همین قلم ، مورد اشاره قرار گرفت ولی ، با توجه به اهمیت آن ها، مجدداً ، در اینجا نیز به ریشه نام این دو اثر اشاره خواهد شد  . 










ادامه مطلب

بازهم چند واژه مازندرانی
كد مطلب: 42 -   تعداد بازديد: 3541 -  چهارشنبه 24 خرداد 1391
درویش علی کولاییان
مقدمه : همانطور که پیش از این گفته شد هدف ، تنظیم لغت نامه و یا فقط ریشه یابی واژه های کهن نیست بلکه هدف از تلاش های پژوهشی ما ،به چالش کشیدن بسیاری از انگاره های تاریخی است که به مازندران نسبت داده اند . انگاره هایی نادرست که نه تنها تاریخ مازندران ، بلکه جنبه هایی از تاریخ ایران را نیز به ابهام کشانده است . برای نمونه ، اظهار می کنند که ایرانیان خواندن و نوشتن را از دیوان و شیاطین فراگرفته اند ، صرف نظر از هرگونه تعبیر که بار مطلب می کنند ،این خود برآمده از همان انگاره های نادرست است.
ادامه مطلب
(پنجاه رباعی از دیوان امیر پازواری )
خوانش شعر امیری
كد مطلب: 41 -   تعداد بازديد: 2113 -  سه شنبه 9 خرداد 1391
درويش علي کولاييان
مقدمه : امیری، گونه ای کهن از شعر و آواز مازندرانی است . مجموعه ای از این شعر از روی نسخی قدیمی در کتابی با نام «دیوان امیر پازواری1» ،در سال 1384 به چاپ رسیده است . خواندن اشعار آمده در کتاب ساده نیست ، نظر به دشواری این کار، در صدد بر آمدیم با نشان دادن نکته هایی از عروض این شعر، به همراه  اشاره ها به آوا شناسی زبان مازندرانی ، قرائت اینگونه شعر را برای خوانندگان علاقمند ،آسان تر کنیم . برای رسیدن به این هدف ، شیوه قرائت  پنجاه رباعی از  بخش آغازین «دیوان امیرپازواری » در این نوشتارآمده است .

ادامه مطلب

راز گشایی از مازندران شاهنامه
كد مطلب: 40 -   تعداد بازديد: 3112 -  يكشنبه 14 اسفند 1390
درویش علی کولاییان
 مقدمه :  مازندران امروز به لحاظ تقسیمات کشوری ناحیه ای است با مرکزیت شهرستان ساری , چندین شهر و شهرستان از جمله آمل که دارای جایگاهی تاریخی ویژه است . نام مازندران اما در اذهان مردم ، به لحاظ تاریخی و فرهنگی، وسعتی چشمگیرتردارد . تا به آن اندازه که گاه با طبرستان تاریخی برابر دانسته می شود . شاهدیم که در تقسیمات کشوری ، امروز مازندران، کوچک و کوچکتر از دیروز می شود ولی بر خلاف انتظار، این ناحیه دراصل و تا اواخر ساسانی، حتی به مراتب کوچک تر از امروز بوده است. نامی را که هرگز نباید به فراموشی سپرد، فرشواد گر1 است .  فرشواد گر روزگاری آذربایجان و طبرستان و گیلان را در خود جای می داده است. اما نکته این جاست که همین مازندران کوچک ، قلب فرشواد گر بوده است و از این رو است که بعد ها مازندران، طبرستان را تحت الشعاع نام خود قرار می دهد . این از دلایل بزرگی و اهمیت تاریخی نام مازندران از گذشته تا به امروز  است . در ادامه بحث و برای اثبات  مدعا ، توجه به شواهدی خواهیم نمود که واژه و نام تاریخی مازندران را برای ما آشناتر می کند و نشان می دهد که مازندران شاهنامه (مازندران دیو سپید ) کجا بوده است . یاد آور می شویم موضوع این مقاله و نتیجه حاصل از آن ، پیش از این و از زوایای دیگر، بتوسط نگارنده و طی چند مقاله عنوان شده است و علاقمندان در جریان آن بوده و هستند . انتظار می رود نوشتار پیش رو فقط شفافیت مطلب را بیشتر کند  .      

ادامه مطلب
ابتدا قبلي 1 2 3 4 5 بعدي انتها

نتيجه 23 - 33 از 54