مازندران و تاريخ
تجن چگونه تغییر کرد ؟
رودخانه تجن در زمان عبور اسکندر
كد مطلب: 62 -   تعداد بازديد: 10638 -  سه شنبه 30 مهر 1392
درويش علي کولاييان

مقدمه
:
تمدن در مازندران با کشت برنج و دامپروری متناسب با آن آغاز شد . تلاش مهاجران شالیکار برای آماده سازی شبکه های آبیاری در مازندران، منجر به تغییراتی مهم، خواسته یا ناخواسته در مسیر رودخانه تجن شد .  مسیر تجن که یونانیان زمان اسکندر آن را از نزدیک دیده اند ، به واقع تعجب برانگیز بود اما بعد ها به دلیل بعضی اقدامات از سوی شالیکاران و کوتاه زمانی پس از استقرارشان در منطقه،مسیر رود  تغییر می کند .
 آمدن اسکندر به ایران ، پیش از آمدن مهاجران از شمال هند و مقدم بر آن بوده است لذا روایت راویان یونانی از  مسیر رودخانه، ِامروز  غیر واقعی یا عجیب جلوه می کند .
این نوشتار دلائل شکل گیری آن وضعیت عجیب و دلیل تغییر آن به وضعیت موجود را بررسی می کند .
 ضمن بیان مطلب ، مکانی مهم و تاریخی مرتبط با عبور اسکندر از ناحیه ، (پل گردن )،
شناسایی و معرفی خواهد شد .




ادامه مطلب
شناسایی تاریخی ، نام ها و مکان ها
مازندران هفت خوان
كد مطلب: 61 -   تعداد بازديد: 3576 -  جمعه 11 مرداد 1392
درويش علي کولاييان
  آمدن رستم به مازندران را همگان شنیده اند، این قصه را شاهنامه به چنین شهرتی رساند. به گمان فردوسی این ماجرا به عصر کیانیان تعلق دارد. کیانیان پادشاهان اسطوره ای تاریخ ایرانند، بر این اساس شاید بعضی گمان کنند آمدن رستم به مازندران اسطوره و افسانه است، اما چنین نیست . براساس آن چه که خواهیم آورد، این یک واقعه تاریخی است و پانصد سال جلوتر از زمان فردوسی و در عصر ساسانیان اتفاق افتاد .
 این ماجرا چرا اسطوره شد و چرا اسطوره ماند ؟ در اینجا سعی خواهد شد تا زمان ، مکان و محل وقوع و جوانب یکی از مشهور ترین رخداد ها که خاطره آن در حافظه تاریخی مردم ایران همچنان باقی است باز شناسانده شود . درخواهیم یافت شاهنامه شناسی یه شیوه متداول، چرا تا کنون قادر به بیان راز و رمز این ماجرا نبوده است .
گوشه هایی از مطلب پیش از این، به نظر دوستان وعلاقمندان رسیده است. امیدوارم اشاره مجدد به آن ها ملال انگیز نباشد و اهمیت موضوع بتواند تکرار را توجیه کند .
ادامه مطلب

این واژه های مازندرانی !
كد مطلب: 58 -   تعداد بازديد: 4202 -  دوشنبه 3 تير 1392
درويش علي کولاييان
مقدمه :  در این نوشتار هم، به بیست و چند واژه مازندرانی اشاره و هر کدام از آن ها با اصل سنسکریت شان مطابقت داده می شود . با گذشت هزاره ها کماکان این واژه ها خاصه در زبان مازندرانی به اصطلاح دست نخورده  باقی مانده اند . شناخت این واژه ها همراه با شناخت پانصد واژه یا بیشتر، که پیش از این مطرح شد، ضمن نگاهی به دستور زبان مازندرانی به تبار شناسی این زبان کمک موثر می کند. مانند دفعات پیش فرهنگ مورد استفاده ، فرهنگ دیجیتال دانشگاه کلن آلمان است و باید عرض کنم که آشنایی با زبان مازندرانی و کمی هم انگلیسی و آگاهی به فونتیک هاروارد- کیوتو ، استفاده از مطلب را برای علاقمندان آسان تر می کند . 

ادامه مطلب
به مناسبت یکصدمین زادروز استاد منوچهر ستوده
دکتر ستوده به فلک بی اعتناست!
كد مطلب: 57 -   تعداد بازديد: 1519 -  دوشنبه 3 تير 1392
درويش علي کولاييان
چند سال پیش بود که به توصیه یکی از بستگان، نوشته ای از خودم را در قالب کتابی کم حجم1 ، برای دکتر منوچهر ستوده پُست کردم . خوب یادم هست آدرس را از مدیرمسئول فصلنامه اباختر آقای سیروس مهدوی پرسیدم . کتاب تقدیمی ، البته حرفی تازه داشت و بدین خاطر، بعضی را به انکار و اعتراض وامیداشت.  آن ها که کتاب مورد قبولشان بود اغلب از ترس معترضان،  از اظهار نظر دوری جسته ، سعی شان در سکوت می گذشت .در آن بحبوحه، این که نسخه ای از کتاب را به استاد ستوده تقدیم می کنم زیاد مطمئن نبودم و تا آن زمان هم دکتر ستوده را ، به دلیل رشته تحصیلی و نوع کاری که  داشتم، خوب نمی شناختم، فقط چند کتاب  به تصحیح  استاد را خوانده بودم ، از این رو، عکس العمل شان ، برای من چندان قابل پیش بینی نبود.

ادامه مطلب

به چشم رستم و از زبان فردوسی
كد مطلب: 65 -   تعداد بازديد: 1523 -  يكشنبه 1 ارديبهشت 1392
درویش علی کولاییان
ماه می تابد، رود است آرام ....
کار شب پا ، نه هنوز است تمام ،
می دَمَد گاه  به شاخ ،
گاه می کوبد بر طبل به چوب ....
سایه ای ، این است گُراز ...( نیما یوشیج)    

مزرعه در  مازندران، به ویژه شالیزارهمیشه با تهدید جانوران جنگل روبرو بود . خوک و گراز و دیگر حیوانات وحشی چون« تَشِی» که همان جوجه تیغی است در تابستان و در فصل کشت و کار،خسارت به بارآورده ، آفت هایی مهم به شمار می آمدند .این جانوران جنگل، دیر وقت شب فعال شده به مزرعه و آیش ها نزدیک می شدند . چاره ،کار شب پا بود .حضور شب پا در مزرعه و در ساعات نیمه شب تنها راه حل مساله بود .او با استفاده از چراغ و افروختن آتش وایجاد سرو صدا ، جانوران را که از گوشه و کنارجنگل به بیرون می زدند از مزرعه دور نگه می داشت . 

.

ادامه مطلب

پاسخی به نقد یک کتاب
كد مطلب: 54 -   تعداد بازديد: 1949 -  يكشنبه 18 فروردين 1392
درويش علي کولاييان
مقدمه : در شماره پیشین گیله وا، شماره 123 ، نقدی با عنوان « مردم باستان و بومی گیلان و مازندران عقب مانده و فقیر نبوده اند »  بر کتاب « نگاهی نو به تاریخ مازندران باستان » اثر اینجانب درج شده است . نقد متضمن پرسش هایی متعدد است . نوشته حاضر، نقل جدا جدای همه آن پرسش ها است و در عین حال پاسخ جداگانه به هر کدام  نیز هست . امیدوارم که به رفع ابهام کمک کند .

ادامه مطلب

کدامین هند،کدام هندوستان ؟
كد مطلب: 52 -   تعداد بازديد: 2277 -  پنجشنبه 3 اسفند 1391
درويش علي کولاييان
مقدمه : از زبان شاعران و کاتبان و تاریخنگاران ایرانی از هند و هندوستان و همچنین ترکستان فراوان یاد می شود . در باره ترکستان پذیرفتنی است که این واژه نام کشوری خاص نبوده بلکه به منطقه ای وسیع از مرکز و شمال آسیا اطلاق می شده است . بخش ها و یا قسمت هایی متفاوت از همین منطقه است که توسط کاتبان و مورخان، ترکستان قلمداد شده است . اما در مورد هند و  هندوستان ظاهراً وضع بدین گونه نبود و نیست و نام هند یا هندوستان برایمان همیشه اشاره به کشوری خاص بوده است . نکته این جا است که این تعبیر، در مواقعی کاملاً نادرست است و سبب برداشت های نا صحیح از بعضی گزارشات مهم تاریخی ، خاصه در مورد مازندران شده است . مقاله حاضر اشاره به همین مطلب است .

ادامه مطلب
تاریخ تمدن در جنگل های شمال ایران
پدیداری کهن شهر« مازندران»
كد مطلب: 51 -   تعداد بازديد: 2177 -  سه شنبه 10 بهمن 1391
درویش علی کولاییان

جنگل ها گهواره نوع بشر قلمداد می شوند اما، آغاز تمدن انسان، در مناطق جنگلی اتفاق نیفتاد و تمدن ها در مناطقی خارج از جنگل سر بر آوردند . تمدن در قدم اول به کشاورزی وابسته بود ونیازمند زمینی بود که شخم شود و درخت سایه بر آن نیفکند . مزاحمت درختان و  ریشه دواندن شان در خاک ، مانع کشت و کار می شد . بدون ابزار آهنی هم،آباد کردن جنگل یعنی قطع درخت و کندن ریشه ها، غیر ممکن و  لذا ابزار ساخته از آهن، لازمه کار بوده است. با فراهم آمدن آهن و وفور ایزار ساخته از آن، انسان توانست از عهده آباد کردن جنگل و مبارزه ای پیروزمندانه با درخت برآید . این فرصت تاریخی از چه زمان در دسترس بشر قرار گرفت؟

ادامه مطلب

نقدی بر« مازندران و دیوان »
كد مطلب: 50 -   تعداد بازديد: 2625 -  جمعه 26 آبان 1391
درويش علي کولاييان
  اخیراً کتابچه ای به چاپ رسید که نوبسنده اش استاد میرجلال الدین کزازی است .کتابچه به همت دوستان مازندرانی و در مجموعه ای تحت سرپرستی دکتر زین العابدین درگاهی منتشر شده است . نام آن « مازندران و دیوان »  است1 .
 
استاد کزازی استاد برجسته دانشگاه است. او در صفحه آغازین کتاب در معنای دیو در فرهنگ ایرانی سخن میگوید و می نویسد که دیو در روزگاری نام خدا بوده است و در روزگاری دیگر نام شیطان . او می گوید : « داستان دیو در تاریخ و فرهنگ ایران ،داستانی است شگفت ... دیو در روزگاری در معنی خدای به کار می رفته است و روزگاری دیگر ، در کاربردی به یکبارگی وارونه ، در معنای اهریمن .  ...»(ص11)


ادامه مطلب

حکایت واژه « درویش »
كد مطلب: 49 -   تعداد بازديد: 9771 -  يكشنبه 2 مهر 1391
درويش علي کولاييان
 

لغت نامه ها برای واژه درویش معنی های متفاوتی قائل می شوند . یادداشتی از مرحوم دهخدا ، درویش را اینگونه معنی می کند : سائل ، یعنی گدایی که با آوازی خوش ،  که  گاه پرسه زدن  ، شعر خوانـَد . فقیران که گدایی کنند و در آن گاه به آواز خوش شعر خوانند و تبرزین بر دوش و پوست حیوانی چون گوسفند و شیر و امثال آن بر پشت و موی سر دراز و آویخته و موی ریش و سبلت نا پیراسته و ژولیده دارند ( لغت نامه دهخدا )  . همین لغت نامه در جایی دیگر و از قول لغت نامه های برهان و آنندراج اصطلاح « درویش سلطان دل » را اینگونه معنی می کند : اشاره به سرور کائنات است که پیغمبر ما صلوات الله علیه و آله و سلم باشد . جایی دیگر  به روایت فرهنگ دهخدا،  این بیت مولانا  کنایه از پیغمبر آخرالزمان است :

                                          جمله قران هست در قطع سبب      عز درویش و هلاک بولهب             



ادامه مطلب
کتاب تازه
نگاهی نو به تاریخ مازندران باستان
كد مطلب: 46 -   تعداد بازديد: 1929 -  سه شنبه 14 شهريور 1391
دروبش علی کولاییان
نگاهی نو به تاریخ مازندران باستان

 
ادامه مطلب
ابتدا قبلي 1 2 3 4 5 6 بعدي انتها

نتيجه 23 - 33 از 58