مازندران و تاريخ
وجه تسمیه تبرستان
تپورستان و تپور ریشه در کجا دارد ؟
كد مطلب: 100 -   تعداد بازديد: 295 -  سه شنبه 21 شهريور 1396
درویش علی کولاییان


gerd kooh.png 

  معنای واژه  تپور را ، درارتباط با اصطلاحات کهن در زبان مردم باید جُست و قبل از هر چیز  توجه به آئینی باید داشت که در  قرون اولیه قبل از میلاد ، با ورود شالیکاران مهاجر به بخشی از شمال ایران ، جایی که بعدها مازندران نام گرفت، اشاعه پیدا کرد . شاخص ترین مراسم  متعلق به آن آئین ، نوعی ریاضت و مشارکت همگانی درایجاد تپه های خاکی  گنبدی شکل بود که گاهی با ابعادی عظیم ساخته می شدند .


ادامه مطلب

نامواژه ها روایت تاریخ می کنند
كد مطلب: 96 -   تعداد بازديد: 546 -  دوشنبه 25 بهمن 1395
درویش علی کولاییان
                                                   
                                                                         کولا


مقدمه : نگارنده در نوشته های  متعدد خود توجه خوانندگان را به این نکته جلب می نماید که مازندرانیان وارث فرهنگی باستانی از مردمانی مهاجرند و همانگونه که بار ها اشاره نموده ایم  مردم مهاجر در زمان سلوکیان وقدرت گرفتن اشکانیان از شمال شبه قاره هند به نواحی جنگلی شمال ایران آمدند . آنها از تمدن برخوردار و برهمنان در میانشان قشری با فرهنگ بوده اند و زبان رسمی شان سنسکریت کلاسیک بوده است.  گفته ایم  آن ها به مدد ابزار آهنی  پیشرفته و برخورداری از دانش آبیاری ، اراضی جنگلی بکر و دست نخورده را بر اساس تجربیاتشان در شمال هند به کشتگاه ها و به برنجزار ها بدل نمودند . در گوشه گوشه مازندران و در شمال ایران هنوز یادگارانی را می توان ذید که نشانه ها از این رویداد بزرگند . فقط برای نمونه و مشتی از خروار در این نوشتار توجه خوانندگان را معطوف به روستایی نزدیک ساری ، موسوم به کولا می کنم ، روستایی که نام فامیلی نگارنده  ماخوذ از آنست .

ادامه مطلب

ریشه یابی نامواژه های دیلم و دیلمان
كد مطلب: 94 -   تعداد بازديد: 581 -  يكشنبه 14 آذر 1395
درویش علی کولاییان

    دیلم ، دیلمان و دیلمی به ویژه واژه دیلم کنار گیل ( گیل و دیلم ) در متون تاریخی و در نوشته ها،فراوان تکرار می شوند . با وجود همه این ها ، دیلمان امروز فقط شهر کوچکی در شمال ایران نزدیک سیاهکل ،  واقع در ناحیه ای مرتفع  است .

    ریشه نام دیلم و دیلمان به زمان های بسیار دور بر می گردد و به مازندران و گیلان  باستان میرسد . چنین بر می آید که یک ویژگی ، مردمان  دیلم را از آغاز با مردمان گیل متمایز  ساخت .  خواهیم دید آن ویژگی ، نذر ی و شیوه به جای آوردن نذری، مطابق رسم و رسومی برآمده از آیین ، در قرون اولیه پیش از میلاد است.

  

ادامه مطلب
کلیله و دمنه و مازندران باستان
هند برزویه کجاست *؟
كد مطلب: 93 -   تعداد بازديد: 1008 -  شنبه 22 آبان 1395
درویش علی کولاییان

زمانی که ایرانیان ترجمه پهلوی کلیله را پدید آوردند، قرن ششم میلادی است . این روشن ترین نشانه تاریخی از سرگذشت کلیله است . شرق شناسان در عین حال یک نشانه نادرست را هم  همیشه درست انگاشته اند و  چون بسیاری از ما ، آن هند را که برزویه نام می بَرَد، همیشه کشوری در شبه قاره هند تصور نموده اند . حال آنکه طبق قرائن ، مازندران باستان نیز روزگارانی نام هند برخود داشت ، اول به این دلیل که ساکنانش همه از نسلِ مهاجرانِ شمالِ  کشور هند بوده با رضایت سلوکیان و حمایت اشکانیان به اقلیم جنگلی شمال ایران مهاجرت نمودند . آنها شالیکاران، دامداران ، بازرگانان و مردم برهمن و دیگر گروه ها بودند و تمدنی متفاوت با ایرانیان داشتند . برای آنها واژه دیو لقب بزرگان نیز بود . نهر ها و کشتزارها با نامهایی از زبان همان مردم هنوز هست و پابرجاست و بسیاری واژه و اصطلاح از زبانشان در گویش مازندرانی باقی است . مازندرانیان باستان دوره ای طولانی خراجگزار اشکانیان و ساسانیان و به اعتقاد نگارنده حکمای این مردم آفریننده کلیله بوده اند . در دوران اسلامی دانا مردی مازندرانی مرزبان نامه را آفرید و آن نیز چون کلیله قصه از زبان حیوانات است.


ادامه مطلب

دیو سپید !
كد مطلب: 92 -   تعداد بازديد: 852 -  شنبه 10 مهر 1395
درویش علی کولاییان

                    

                           در کف هر کس اگر شمعی بدی   اختلاف از گفتشان بیرون شدی*

بیش از یک هزار سال از آفرینش شاهنامه گذشت . این کتاب نه تنها یک شاهکار ادبی بلکه یک مرجع  و یک منبع بسیار با اهمیتِ تاریخِ ایرانِ پیش از اسلام  است .  شاهنامه فردوسی امروز هم ، دست مایه شمار زیادی از نویسندگان است . شاهنامه پژوهان کوشیده اند و میکوشند راه تفسیر و یا تعبیر و یا گاهی هم تصحیح نسخ آن را در پیش بگیرند . تلاش این دسته از عالمان ، برایمان ارجمند است و ما  آن را  قدر می شناسیم  اما آنجا که شاهنامه از مازندران سخن می گوید ، فقدان پژوهش های تاریخی سبب آن میشود که شاهنامه پژوه در آرای خود غالباً تصویری نادرست از مازندران باستان ارائه دهد .

    * مثنوی مولانا – قصه فیل در تاریکی
ادامه مطلب

برنج و مازندران باستان
كد مطلب: 88 -   تعداد بازديد: 1463 -  يكشنبه 4 بهمن 1394
درویش علی کولاییان

کارشناسان به اتفاق ، مبدا آمدن برنج به ایران را کشور هند میدانند .  پرسش اینست که تکنیک نه چندان ساده کشت و کار برنج، کی و چگونه به مازندران رسید ؟  قابلیت های مربوط به آن آیا به تدریج شکل گرفت یا شالیکاران مهاجر رسم و رسوم کار را با خود به مازندران آوردند ؟
 شواهد حاکی است که مهاجرت کشاورزانی از شمال شبه قاره هند به شمال ایران،
پیامد اوضاع تازه بود . اوضاعی که در عصر سلوکیان واشکانیان  بر ناحیه جنگلی شمال ایران، تاثیر خود را گذاشت .

  طی ده ها مقاله تاکنون نگاه ما به این موضوع و جوانب آن بود اما هدف این بار، بیانی است تا حد ممکن مختصر معطوف به مهاجرت و جابجایی مردمانی متمدن و شالیکار که در قرن های پایانی هزاره اول پیش از میلاد، از اقلیم جنگلی شمال هند به قلب جنگلهای شمال ایران آمدند ، همان که باعث شد ، مازندران باستان متولد گردید .                                         
ادامه مطلب

کلیله را دوباره بشناسیم!
كد مطلب: 86 -   تعداد بازديد: 1076 -  سه شنبه 10 آذر 1394
درویش علی کولاییان
 باور این نکته آسان است اگر بگوییم  همه مورخان و نویسندگان جهان ، کلیله و دمنه را می شناسند و آنرا در جمع بزرگترین آثار در مقیاس جهانی به شمار می آورند . اما به واقع این شاهکار فرهنگی یعنی کلیله1 به کدام سرزمین متعلق است ، ایران یا کشور هند  ؟

ادامه مطلب
مازندران باستان، نکته ها و نگفته ها (2)
واژه هایی تامل برانگیز
كد مطلب: 85 -   تعداد بازديد: 1603 -  شنبه 9 آبان 1394
درویش علی کولاییان

        

در این مقاله نظر پژوهندگان تاریخ مازندران را به چند واژه در زبان مردم مازندران که به لحاظ تاریخی با اهمیت محسوب می شوند جلب میکنم. این واژه ها عبارتند از :

تتارستاق - دیوار وَز-  عایشه کرگیل دِز -  کلیجان رستاق -  گَـگِه - گودار - لُوچُو ( ورزش کُشتی به شکل سنتی در مازندران ) میروَزان

به دو یا سه مورد از واژه های فوق پیش از این نیز اشاراتی آمده است  .

                                        

ادامه مطلب
انتشار کتاب
«کشف مازندران باستان»
كد مطلب: 82 -   تعداد بازديد: 1316 -  پنجشنبه 21 خرداد 1394
درویش علی کولاییان
   

            
IMG_5869.JPG
                

ادامه مطلب
مبحثی بنیادی در تاریخ محلی مازندران
شناخت مازندران باستان را از کجا آغاز کنیم !
كد مطلب: 77 -   تعداد بازديد: 2785 -  چهارشنبه 2 مهر 1393
درویش علی کولاییان

مقدمه : جستجو پیرامون مازندران باستان، پژوهشگر را وامیدارد که مازندرانی یا گیلکی1 بداند ،  اصطلاحات این زبان را در زمینه کشت و کار ، دامداری سنتی و جنگل خوب بفهمد ، زبان خارجی بداند، بعلاوه به تاریخ جهان باستان و تاریخ ایران، تاریخ هند و تاریخ یونان باستان و حتی تاریخ ارمنستان باستان آشنا باشد2 .در آن صورت است که اومی تواند قدمی استوار به جلو بردارد .

ما با نگاه به شیوه کشت برنج، که مدنیت  مازندران3 با آن آغازمی شود، بازهم بر نشانه های زبانی و فرهنگی تاکید کرده و می کنیم .

آگاهی از فرهنگ سنتی کشت و کار برنج گامی مهم درجهت پی بردن به هویت تاریخی ــ فرهنگی مردم مازندران و جای پایی محکم است برای پژوهشگر تا او به سوی سر چشمه تاریخی فرهنگ مردم  نگاهی روشن بیندازد .

ادامه مطلب

ریشه زبان تبری و کوچه ای با نام بهرام اتر
كد مطلب: 75 -   تعداد بازديد: 2317 -  سه شنبه 28 مرداد 1393
درویش علی کولاییان


مقدمه : عکس العمل به اظهارنظر دیگران گاهی نه تنها لازم بلکه شرط ادب نیز هست . خصوصاً اظهار نظر در وب سایت ها ، گاه با سوالاتی جدی که به موضوع پژوهش های ما مربوط می شود . معمولاً سعی خواهیم کرد در همان جا و در همان وب سایتی که سوال مطرح است پاسخ ها داده شوند . اخیراً دو یادداشت از سوی اینجانب، هر کدام توجه به مطلبی جداگانه داشت، موضوع اول پاسخ به کامنت یکی ازکاربران ، ذیل مقاله ای از اینجانب، در سایت مازندنومه است و یادداشت دوم ،  پاسخ به تقاضای دوستانه یکی از مدیران وب سایت بامداد ساری ، در مورد وجه تسمیه کوچه ی معروف به «بهرام اُتُر» و یا در زبان مردم ،«بـِرام تِر»، در بخش قدیمی شهر ساری.
ادامه مطلب
ابتدا قبلي 1 2 3 4 5 بعدي انتها

نتيجه 1 - 11 از 54