تغییر مسیر تاریخی رود تجن
گودال تاریخی پل گردن - گزارشی از وضعیت امروز
درویش علی کولاییان   

یاد آوری :

پنج سال قبل مقاله ای1 پیرامون تغییر مسیر تاریخی رودخانه تجن ، توسط اینجانب تقدیم علاقه مندان تاریخ شده است . در آن گزارش آورده شد طبق شواهد ، قریب دو هزار سال از یک تغییر مهم در بخشی طولانی از مسیر تجن ، گذشته است. حادثه بعد از استقرار مهاجران شالیکار ، امده از شمال شبه قاره هند و بعد از برپایی و رواج کشت برنج به توسط آنان در منطقه روی داد و عامل انسانی در آن دخیل و بسیار موثر بوده است   .

گزارش ها که به وضعیت قبلی تجن اشاره دارند ، از دو مورخ بزرگ روم « کنت کورت »2 و «دیودور» 3و در کتاب های منتسب به آنان ثبت شده است. آنها بر اساس نقل قول کاتبان یونانی ،  ماجرای یورش اسکندر به امپراطوری هخامنشی و هر آنچه که در مسیر حرکت اسکندر اتفاق افتاده بوذ را بازگو کرده اند  .

در شرح عبور اسکندر ، از جنگلی با خاک حاصلخیز یاد می شود ، مکان جنگل در فاصله دامغان تا کناره های دریای مازندران است نیز از رودخانه ای یاد می شود در همان جنگل که عبور اسکندر و سپاهیان از کناره های آن رودخانه صورت گرفت.

 آن چه که نظر یونانیان مهاجم را،  از جمله اسکندر را در این قسمت از ماجرا به خود جلب می کند همان رودخانه است که در مسیر خود به یک غار منتهی است . رودخانه به درون غار رفته، بعد از طی مسافتی درزیر زمین و به فاصله چندین کیلو متر از مبدا  ،آب چون چشمه ای خروشان ، به بیرون جهیده  رودخانه ای شده به راه خود ادامه می داد .

ادامه مطلب
پش گفتار کتاب در دست انتشار
الگوی کهنه اقتصاددانان ما
درویش علی کولاییان   
از شروع بهره برداری نفت در ایران ، یکصد و ده سال گذشت . در آغاز آنچه که از منابع نفت به بیرون کشیده می شد کم و ارزان  قیمت بود  . بی تردید چاه نفت نسبت به معادن دیگر  امتیاز چندانی نداشت .  بعد ها این وضع دگرگون ، حجم تولید چندین و چند  برابر  شد .  قیمت هر بشکه نفت ده ها برابر و هزینه تولید  فقط کسری کوچک از بهای نفت و گاز شد و در نهایت منابع عظیم نفت و گاز  ایران ملی ،  ثروت هنگفت ملت ایران شناخته شد . در تمام این مدت ، از ابتدا تا امروز ، یعنی از  آن زمان که نفت به چشم اقتصاددانان نوعی محصول معدنی بود تا به امروز که  در سایه تکنولوژی نوین جهان ، نفت و گاز ثروت نقد و میراث کلان مردم است ، اقتصاد دانان  کماکان با پیروی از یک الگوی کهنه  ، تکرار می کنم یک الگوی کهنه ذهنی ، خبطی خطرناک را مرتکب میشوند .
ادامه مطلب

آثار بعضی از روشنفکران ...
درویش علی کولاییان   

 

« .....با استفاده از فرصت، نقد به نوشته یی دارم از یک همولایتی بنام که با رساله یی که  او از خود باقی گذاشت ، تحقیق در زمینه پژوهش های تاریخی و جستجو در ریشه های فرهنگی مردم شمال ایران را  متاسفانه سال ها به تاخیر انداخت .....» به نقل از  یک مقاله به قلم اینجانب در کتاب جشن نامه م.پ. جکتاجی به کوشش رحیم چراغی که توسط نشر فرهنگ ایلیا در سال 96  به چاپ رسیده است . اصل مقاله در ادامه آمده است  .

ادامه مطلب

چه شد که انقلاب آمد ؟
درویش علی کولاییان   

     خروش جوانان دانشجو علیه حکومت شاه در مراکز دانشگاهی ، در دهه های چهل  و پنجاه زمانی بالا گرفت که اندیشه ای چاره ساز از نگاه هوشمندان دور ماند و اوضاع آن زمان ، خشمی زودهنگام را با خود به میدان آورد . خوب به خاطر دارم چگونه هزینه کردن درآمدهای ارزی حاصله از فروش نفت توسط حکومت، هسته اصلی نارضایی دانشجویان بود و نا آرام شان می کرد . دانشجویان معترض و پشتیبانانشان فقط بخش ناچیزی از جمعیت ایران به حساب می آمدند ولی به خیال حود از سوی همه مردم یا به قول بعضی شان همه خلق، سخن می داشتند ، کشورهای بیگانه را در طمع منابع ملی خود می دیدند و واردات بی حد و حصر را ، خرید اسلحه فراوان و دادن اعتبارات هنگفت را به بعضی کشور ها در غرب  نادرست می دانستند . موضوع شرکت نفت و کنسرسیوم نفت ،پرآب و تاب ترین سوژه های اقتصادی و سیاسی در آن روزگار بود . آن ها در خیال خود برای منفعت همه مردم  پا به میدان گذاشته پی گیر حق و منفعت همه مردم می شدند . یادمان هست  خیلی زود صدای تفنگ و شلیک گلوله شنیده شد و  جریانات چریکی از سوی بهترین و غیور ترین جوانان به راه افتاد  و زندانی شدن  پی در پی فعالان سیاسی از راه رسید  . حال می پرسید آن اندیشه  چاره ساز کدام بود ؟  پیش تر از  پاسخ  دادن به این سوال  باید بگویم آن اندیشه ، باز هم و باز هم ، و هنوز هم از نظر ها دور مانده است !

                       

ادامه مطلب
وجه تسمیه تبرستان
تپورستان و تپور ریشه در کجا دارد ؟
درویش علی کولاییان   


gerd kooh.png 

  معنای واژه  تپور را ، درارتباط با اصطلاحات کهن در زبان مردم باید جُست و قبل از هر چیز  توجه به آئینی باید داشت که در  قرون اولیه قبل از میلاد ، با ورود شالیکاران مهاجر به بخشی از شمال ایران ، جایی که بعدها مازندران نام گرفت، اشاعه پیدا کرد . شاخص ترین مراسم  متعلق به آن آئین ، نوعی ریاضت و مشارکت همگانی درایجاد تپه های خاکی  گنبدی شکل بود که گاهی با ابعادی عظیم ساخته می شدند .


ادامه مطلب
روی سخن با اقتصاددانان ما است !
اقتصاد ایران و راه ناگزیر
درویش علی کولاییان   
بخش نخست  این مقاله همانست که  اول بار هفده سال پیش با عنوان  " نگرش سیستمی و ریشه یابی بحران "  *منتشر  و در آن نشان داده شد که مهمترین مشکل  اجتماعی  اقتصادی ایران ، یک بحران سیستمی است. تلاش  نگارنده  آن هنگام فقط معطوف به ریشه یابی  و معرفی بحران به خوانندگان بوده است . از آنجا که شاخص های امروز اقتصاد نشان می دهد که بحران کما کان ادامه دارد و  راه  برون رفت از آن هنوز پیدا نیست ، سعی نگارنده اینجا در بخش دوم ،  ارائه پیشنهادی ویژه برای عبور از بحران است .

توضیح :  مایه تشکر  و افتخار است ، جناب آقای دکتر هاشم پسران، استاد  برجسته اقتصاد که شهرتی جهانی دارنذ  ،پس از ملاحظه  این نوشتار 
خطاب به اینجانب فروتنانه چنین نوشته اند :

Many thanks for sharing. Much appreciated, Hashem Pesaran


ادامه مطلب
به مناسبت انتخابات ریاست جمهوری در ایران
گام اساسی در احیاء اقتصاد ایران
درویش علی کولاییان   


    بیکاری شدید و نبود اشتغال برای بخشی مهم از نیروی کار ، نمایشگر نابسامانی اوضاع اقتصادی ایران است . این روز ها انتخابات ریاست جمهوری آغاز می شود و مثل همیشه سیاستمداران هر کدام راه حلی را وعده می دهند . آنها که با این قلم آشنایی دارند در یافته اند که نویسنده ، حل مساله به دست سیاستمداران را دشوار میداند و راه حلی که او نشان می دهد در قدم اول ، دگرگون شدن طرز نگاه  اقتصاد دانان ایرانی به درآمد حاصله از منابع نفت و گاز  ایران است . متاسفانه غفلت اقتصاد دانان ، از نیم قرن پیش تا کنون ، سیاست در ایران را با مصیبت روبرو ، سیاستمداران را در میدان اقتصاد با عدم توفیق مواجه نموده است ، بی آن که  در این مدت حتی یک بار یک اقتصاد دان رسمی در کشور مورد مواخذه قرار بگیرد و یا آن که مواجه با یک نقد جدی باشد .  



ادامه مطلب

نامواژه ها روایت تاریخ می کنند
درویش علی کولاییان   
                                                   
                                                                         کولا


مقدمه : نگارنده در نوشته های  متعدد خود توجه خوانندگان را به این نکته جلب می نماید که مازندرانیان وارث فرهنگی باستانی از مردمانی مهاجرند و همانگونه که بار ها اشاره نموده ایم  مردم مهاجر در زمان سلوکیان وقدرت گرفتن اشکانیان از شمال شبه قاره هند به نواحی جنگلی شمال ایران آمدند . آنها از تمدن برخوردار و برهمنان در میانشان قشری با فرهنگ بوده اند و زبان رسمی شان سنسکریت کلاسیک بوده است.  گفته ایم  آن ها به مدد ابزار آهنی  پیشرفته و برخورداری از دانش آبیاری ، اراضی جنگلی بکر و دست نخورده را بر اساس تجربیاتشان در شمال هند به کشتگاه ها و به برنجزار ها بدل نمودند . در گوشه گوشه مازندران و در شمال ایران هنوز یادگارانی را می توان ذید که نشانه ها از این رویداد بزرگند . فقط برای نمونه و مشتی از خروار در این نوشتار توجه خوانندگان را معطوف به روستایی نزدیک ساری ، موسوم به کولا می کنم ، روستایی که نام فامیلی نگارنده  ماخوذ از آنست .

ادامه مطلب

روزگار خود را بشناسیم !
درویش علی کولاییان   

    هر که ناموخت از گذشت روزگار           نیز ناموزد زهیچ آموزگار *   

در روزگار ما اقتصاد جهان با نفت گره خورده است.  تولید و حمل و نقل که  مهم ترین فعالیت های اقتصادی محسوب می شوند با رونق گرفتن استفاده از نفت ، نسبت به گذشته بسیار تحول یافته و در سایه این تحول چهره ای دیگر از تمدن بشرترسیم شده است. می بینیم گذشته چه بود و روزگار امروز از برکت نفت چگونه پیش می رود . از طرفی بود و نبود نفت در سر زمین ها و کشورهای مختلف به یک اندازه نیست . میان کشورهای صاحب نفت و کشورهای بدون نفت  تفاوت ها و تمایزهاست پراکندگی ناموزون ذخائر نفت در سطح جهان حیرت انگیز است . قریب به 60 در صد از ذخایر  شناخته شده نفت ، در مناطق اطراف خلیج  فارس و یا اگر دقیق تر بگوییم در خاور میانه نهفته است .وسعت این مناطق فقط چند در صد از وسعت کل جهان و این وضع، منطقه را از دیگر مناطق جهان متمایز کرده است .

ادامه مطلب

ریشه یابی نامواژه های دیلم و دیلمان
درویش علی کولاییان   

    دیلم ، دیلمان و دیلمی به ویژه واژه دیلم  همراه گیل ( گیل و دیلم ) در متون تاریخی و در نوشته ها،فراوان تکرار می شوند . با وجود همه این ها ، دیلمان امروز فقط شهر کوچکی در شمال ایران نزدیک سیاهکل ،  واقع در ناحیه ای مرتفع  است .

    ریشه نام دیلم و دیلمان به زمان های بسیار دور بر می گردد و به مازندران و گیلان  باستان میرسد . چنین بر می آید که یک ویژگی ، مردمان  دیلم را از آغاز با مردمان گیل متمایز  می ساخت .  خواهیم دید آن ویژگی ، نذر ی و شیوه به جای آوردن نذری، مطابق رسم و رسومی برآمده از آیین ، در قرون اولیه پیش از میلاد است.

  

ادامه مطلب